Biz, onlar və bizim dağlar

Əsərdə İkinci Qarabağ müharibəsində qızğın döyüşlərin getdiyi Şimal cəbhəsində cərəyan edən dramatik hadisələrdən, Suqovuşan və Talış qəsəbələrinin azad olunması uğrunda qanlı döyüşlərdən və aldadılaraq həmin əraziyə gətirilmiş bir dəstə erməni əsgərinin hərbi hissələrdən birinin qaranlıq bunkerində iyirmi gün gizlənməsi faktındən bəhs edilir. “Biz, onlar və bizim dağlar” ilk növbədə real hadisələrin izi ilə qələmə alınmış insanlıq hekayəsidir. Bu sətirlərdə nifrətin və barıt qoxusunun ən çox duyulduğu anlarda belə bir insanın vicdanı ilə baş-başa qaldığı o qısa, lakin əbədiyyətə bərabər saniyələri tapacaqsınız. Dağların şahidliyi ilə baş verən bu hadisələr sübut edir ki, qaranlıq bunkerdə belə ümid işığı sönə bilməz, ümidsizliyə düçar olduğun qatı zülmətdə də bacadan iynə ucu boyda günəş işığı süzülər, öldürmək üçün gəldiyin, düşmən hesab etdiyin şəxsin əli səni qaranlıqdan çəkib çıxarar, sənə həyat verər. Bəli, biz bu müharibədə qalib gəldik – ən əhəmiyyətlisi budur ki, öz insanlığımızı, öz simamızı qoruyaraq qalib gəldik. Bu bizim üçün Vətən müharibəsi idi. Çünki tarixin məğlubiyyətlər zəncirini qırmaq, ədaləti bərpa etmək, Vətəni bütövləşdirmək istəyirdik. Məqsədimiz bizim dağların qarşısında alnıaçıq, üzüağ olmaq idi. Kitabdakı “biz” və “onlar” anlayışlarını yaradan tikanlı məftillər yox, insan taleləridir. Hərbçilərin əsərdə yer almış etirafları, onların müxtəlif müsahibələrindən götürülmüş fikirləri də bu qənaətin yalnış olmadığının təsdiqləyir. “Biz, onlar və bizim dağlar” Birinci Dünya müharibəsindən qalmış məşhur “Live and let live” (“Yaşa və qoy yaşasın”) fəlsəfəsinin döyüş meydanındakı səssiz əks-sədasıdır. Müharibələr bitəndə yaddaşda qalan möhtəşəm qələbələrlə yanaşı, həm də qorunub saxlanmış insanlıq olur. Məhz insanlıq!